Faseaansnijding en faseafsnijding zijn twee manieren om verlichting via de netspanning te dimmen. Welke techniek je nodig hebt, hangt af van de elektronica van de lamp of driver. Alleen de aanduiding ‘dimbaar’ geeft daar niet altijd genoeg informatie over.
Wat doet faseaansnijding?
Bij faseaansnijding laat de dimmer aan het begin van iedere halve spanningsgolf nog geen stroom door. Daarna schakelt hij in. De Engelse naam is leading edge. Je komt deze techniek onder meer tegen bij bepaalde conventionele transformatoren en daarvoor geschikte lampen.
Op dimmers kunnen de letters R en L staan voor ondersteunde belastingtypen. Dat is nuttige informatie, maar geen garantie dat iedere dimbare ledlamp ermee samenwerkt. Zoek ook de specifieke voorwaarden voor led op.
Wat doet faseafsnijding?
Bij faseafsnijding schakelt de dimmer vóór het einde van iedere halve spanningsgolf uit. Dit heet trailing edge. De aanduiding RC kom je vaak bij deze techniek tegen.
Verschillende dimbare ledlampen en elektronische voedingen ondersteunen faseafsnijding. Kies deze techniek echter niet uitsluitend omdat de lamp een ledlamp is. De fabrikantgegevens bepalen welke combinatie geschikt is.
Welke gegevens controleer je?
- Controleer of de lichtbron of driver dimbaar is.
- Zoek het voorgeschreven dimprincipe en eventuele compatibiliteitslijst op.
- Controleer de led-belasting, het toegestane aantal lampen en andere voorwaarden van de dimmer.
- Controleer bij meerdere lampen of de complete combinatie wordt ondersteund.
Het maximale halogeenvermogen op een oude dimmer mag je niet zomaar als maximale led-belasting gebruiken. Ook alleen het optellen van lampwattages is onvoldoende wanneer de fabrikant een maximumaantal lampen voorschrijft. Lees voor de volledige keuze welke dimmer bij ledspots past.
En bij GU10, laagspanning of geïntegreerde verlichting?
Bij een GU10-lamp zit de benodigde elektronica doorgaans in de lamp. Bij laagspanningsverlichting kan daarnaast een externe voeding of transformator meebepalen of dimmen werkt. Controleer de hele keten, niet alleen de fitting.
Een driver met DALI of een andere stuuringang is niet daardoor ook geschikt voor een fasegestuurde wanddimmer. Gebruik de regeling die de fabrikant voorschrijft. Lees hoe je dimbaarheid herkent wanneer de productaanduiding onduidelijk is.
Voorbeeld: een lamp vraagt om trailing edge
Stel dat de gegevens van een nieuwe lamp expliciet trailing edge voorschrijven. Op je bestaande dimmer vind je alleen een aanduiding voor faseaansnijding. De vermelding ‘dimbaar’ op de lamp maakt die combinatie dan niet passend. Zoek eerst de exacte dimmergegevens op om vast te stellen welke bedrijfsmodi worden ondersteund.
Kan de dimmer beide technieken gebruiken, controleer dan de led-belasting en het toegestane aantal lampen voor de voorgeschreven modus. Die voorwaarden kunnen per modus verschillen. Laat de instelling volgens de handleiding uitvoeren en beoordeel daarna het starten en dimmen met de complete aangesloten verlichting.
Ondersteunt de bestaande dimmer de vereiste techniek niet, kies dan een aantoonbaar passende combinatie. Willekeurig van modus wisselen totdat het knipperen stopt, vervangt de controle van de productgegevens niet.
Is een universele dimmer altijd geschikt?
Een universele dimmer kan meerdere dimprincipes ondersteunen. De toegestane belastingen, instellingen en combinaties blijven echter gelden. Laat de juiste bedrijfsmodus kiezen volgens de handleiding en laat vaste elektrische aansluitingen door een vakbekwaam installateur verzorgen.
Knippert de verlichting al, gebruik dan de controle voor dimproblemen. Knipperen alleen bewijst niet dat het dimprincipe verkeerd is. Vergelijk leddimmers aan de hand van de typenummers en voorwaarden van jouw installatie.
